56 pułk piechoty wielkopolskiej 1921-39

23.12.1920r. pułk załadowany został na transport kolejowy i skierowany do Wielkopolski. Nie wrócił jednak już do swych poprzednich miejsc stacjonowania. Po krótkim pobycie we Wrześni i Śremie przeniesiony został do Krotoszyna. Jak cała armia polska pułk przeszedł na stopę pokojową . Zorganizowany został wg francuskiego wzoru trójkowego (zlikwidowano czwarte kompanie i plutony). 56 pp wraz z 29 pułkiem strzelców kaniowskich (z Kalisza), 60 pułkiem piechoty wielkopolskiej ( z Ostrowa Wielkopolskiego) oraz 25 pułkiem artylerii lekkiej 22.08.1921r. utworzył 25 Dywizję Piechoty. W 1930r. krotoszyński oddział zaliczony został do grupy pułków II typu (wzmocnionych) z powodu stacjonowania w bezpośredniej  bliskości granicy niemieckiej i w czasie pokoju liczył  68 oficerów i około 1900 szeregowców.

W okresie międzywojennym 56 pp brał udział w wielu ważnych wówczas wydarzeniach . Od listopada 1922r. do kwietnia 1923r. uczestniczył w asystencji w Małopolsce Wschodniej. W okresie przewrotu majowego krotoszyniacy udali się do Warszawy aby walczyć po stronie rządowej. Złożony tylko z żołnierzy starszego rocznika (22 oficerów i 427 szeregowych) pułk wyruszył 13.05.1926r. w kierunku Warszawy. Po wielu perturbacjach udało się dotrzeć do stolicy gdzie wraz z 68pp i 14 pap utworzono grupę gen. Michała Żymierskiego. O małym zaangażowaniu w walki świadczy, że straty 56pp w czasie przewrotu majowego były minimalne ( 1 oficer został ranny). Również w czasie kryzysu czechosłowackiego zaangażowany był krotoszyński pułk piechoty. Poszczególne pułki 25 DP wystawiły po jednym batalionie złożonym z  żołnierzy starszego rocznika oraz rezerwistów powołanych na ćwiczenia. Krotoszyńskim pododdziałem dowodził mjr Edmund Kabza. Dowództwo nad zbiorczym pułkiem 25 DP objął dowódca 56 pp płk Wojciech Jan Tyczyński. 28.09.1938r. wyjechano na Zaolzie. Po wykonaniu  zadania przed Bożym Narodzeniem wrócono do macierzystych koszar.

Wg etatów obowiązujących w 1939r. pułk piechoty czynnej składał się z :

-trzech batalionów piechoty;

-kompanii przeciwpancernej;

-kompanii zwiadu;

-kompanii gospodarczej;

-plutonu przeciwchemicznego;

-plutonu artylerii piechoty;

-plutonu łączności;

-plutonu pionierów.

            W okresie międzywojennym 56 pp dowodzili:

-ppor. Antoni Nieborak ( od 16.03.1919r.)

-kpt./ppłk Zygmunt Łęgowski (od 01.05.1919r.)

-płk dypl. Zygmunt Dzwonkowski ((od 15.07.1927r.)

-ppłk/płk Marian Ocetkiewicz (od 14.02.1929r)

-ppłk/płk Wojciech Jan Tyczyński (od 28.06.1933r.)

            W związku z zagrożeniem ze strony hitlerowskich Niemiec 23.03.1939r. w ramach tajnej mobilizacji wstępnej wzmocniono 56 pp o 383 rezerwistów.  Dalszy wzrost napięcia w stosunkach polsko-niemieckich doprowadził do ogłoszenia 23.08.1939r. pełnej mobilizacji alarmowej. W drugim dniu mobilizacji 25.08.1039r. krotoszyńska jednostka osiągnęła pełną gotowość bojową. W jej składzie znajdowało się ok. 250 żołnierzy pochodzenia ukraińskiego z okolic  Rawy Ruskiej i około 100 Żydów z okolic Kalisza i Łodzi. Z nadwyżek mobilizacyjnych utworzono batalion zapasowy , który w sile około 1500 żołnierzy wysłany został do Ośrodka Zapasowego 25 DP w Kielcach.

            56 pp bezpośrednio przed wybuchem wojny zajmował stanowiska bojowe na przedpolach pokojowego miejsca postoju. Do pierwszego zetknięcia z wrogiem doszło 01.09.1939r. około godz. 2.00. Jednak dopiero około godziny 4.00 wyszło zorganizowane uderzenie 183 pp Landwehry wzmocnione artylerią. Z Niemcami walczył I batalion wzmocniony Obroną Narodową oraz pododdziałami dywizyjnymi. Walki toczyły się do godzin wieczornych. Pułk krotoszyński stracił 1 poległego oraz 6 rannych i na rozkaz opuścił zajmowane pozycje.

            Po forsownym marszu nocnym 56 pp zajął stanowiska na linii Prosny (02.09.1939r.) a następnie przesunięty został do obsady  przedmościa „Koło”. Pomimo starań dowódcy armii „Poznań” nie udało się uzyskać zgody na działania zaczepne aż do 09.09.1939r. Pułk znajdował się wówczas na północ od Łęczycy. 56pp w składzie 25DP wszedł w skład GO gen. Knoll-Kownackiego i otrzymał zadanie zdobycia Kwiatkówka i Tumu Poduchownego a następnie działając na osi Tum Poduchowny –Leśmierz-Małachowice opanowania rejonu Modlnej. Wykonując rozkazy nacierano na południe do 12.09.1939r. Wykonywanie kolejnych zadań w pierwszych czterech dniach bitwy nad Bzurą kosztowało 56 pp około 100 poległych ( w tym 3 oficerów), rannych zostało około 30 (w tym 8 oficerów) a zaginęło 150. Przeciwnikowi zadano bardzo znaczne straty ( 160 poległych i rannych oraz 150 wziętych do niewoli).

            Na rozkaz przerwano dalsze natarcie i w nocy z 12 na 13.09.1939r. rozpoczęto odwrót na wschód. 16.09.1939r. zajęto stanowiska pod Adamową Górą . Niestety Niemcy uprzedzili planowane polskie natarcie nad dolną Bzurą. Krotoszyński pułk przez cały dzień  toczył bezpardonowe walki z oddziałami 4 Dywizją Pancerną odnosząc wiele sukcesów taktycznych. Wobec braku rozkazów dowódca pułku podjął w nocy z 16 na 17.09.1939r. decyzję o próbie przebicia się za Bzurę i dalszym przebijaniu się do Warszawy. W ciągu 17.09.1939r. pułk skoncentrował się i w nocy z 17 na 18.09.1939r. przez przeprawę w Witkowicach przeszedł do Puszczy Kampinoskiej. Natychmiast skierował się do miejsca koncentracji w rejonie Starej Dąbrowy. Niestety Kampinos nie przyniósł spodziewanego wytchnienia. Oddziały , które przebiły się przez dolną Bzurę były atakowane przez lotnictwo i artylerię niemiecką. Nie wszystkim oddziałom 56 pp udało się dotrzeć do miejsca koncentracji. Tocząc nieustanne walki w dniach 18-21.09.1939r. krotoszyński pułk zbliżył się do bram stolicy i w nocy z 21 na 22.09.1939r. ponosząc duże straty przebił się do walczącej Warszawy w okolicach Lasku Bielańskiego. Po krótkim pobycie na linii frontu zluzowani krotoszyniacy przesunięci zostali do miejsc reorganizacji. Zlikwidowany został II batalion a pozostałe wzmocniono głównie żołnierzami z 17DP. Silne bombardowanie stolicy 25.09.1939r. przyniosło straty również w 56 pp. Kolejnego dnia I/56 pp i 9 kompania tego pułku walczyły o fort szczęśliwicki. Udało się opanować część fortu ale wobec braku wsparcia większość 9 kompanii kapitulowała a jej dowódca poległ. 27.09.1939r. ogłoszono zawieszenie broni a następnego dnia Warszawa kapitulowała. Za wyjątkowe męstwo na polu walki 3 oficerów pułku odznaczonych zostało krzyżami Virtuti Militari. Odniesione sukcesy na szlaku wojennym  okupione zostały poważnymi stratami. Z około 3600 żołnierzy , którzy wyruszyli na front poległo 17 oficerów i 700 szeregowców a rannych i chorych było 1200, zaginęło 200.